Theo Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, khi nhận được giấy báo của toà án về việc nộp tạm ứng án phí, người khởi kiện có 7 ngày để nộp tiền và nộp lại biên lai cho toà. Ngày đầu tiên không tính là ngày nhận giấy báo mà là ngày kế tiếp. Toà chỉ thụ lý vụ án khi đã nhận được biên lai. Hết hạn mà không nộp, cũng không có lý do chính đáng và không thuộc diện được miễn, toà sẽ trả lại đơn khởi kiện.
Nhiều người nghĩ nộp đơn xong là vụ án đã "vào toà". Thật ra giữa lúc nộp đơn và lúc thụ lý còn một khúc rất dễ trượt: giấy báo đến tay muộn, người nhận là người nhà rồi để quên, hoặc người khởi kiện tưởng được miễn nên không nộp. Bài này đi qua từng mốc của khúc đó, cách tự tính hạn chót, những trường hợp không phải nộp hay được miễn, và nếu đã lỡ thì còn làm gì. Con số trong bài lấy theo Bộ luật Tố tụng dân sự 2015; luật này đã được sửa đổi một số lần, gần nhất gắn với việc tổ chức lại toà án năm 2025, nên bạn vẫn nên đối chiếu bản hợp nhất mới nhất hoặc hỏi thẳng bộ phận tiếp nhận đơn.
Các mốc từ lúc nộp đơn tới lúc toà thụ lý
Bảng dưới đây xếp các mốc theo đúng thứ tự một lá đơn khởi kiện dân sự thông thường đi qua. Cột thời hạn chỉ ghi những con số có trong Bộ luật Tố tụng dân sự 2015; chỗ nào luật để thẩm phán tự ấn định thì bảng ghi rõ như vậy.
| Mốc | Ai làm | Thời hạn | Hệ quả nếu trễ |
|---|---|---|---|
| Nhận đơn, phân công thẩm phán | Chánh án toà án nơi nhận đơn | 3 ngày làm việc kể từ ngày nhận đơn | Đây là việc của toà, đương sự chỉ cần giữ giấy xác nhận đã nộp đơn |
| Xem xét đơn, ra giấy báo nộp tạm ứng | Thẩm phán được phân công | 5 ngày làm việc kể từ ngày được phân công | Toà có thể yêu cầu sửa, bổ sung đơn trước khi báo nộp tiền |
| Sửa đổi, bổ sung đơn (nếu được yêu cầu) | Người khởi kiện | Do thẩm phán ấn định, không quá 1 tháng | Không sửa đúng hạn thì đơn có thể bị trả lại |
| Nộp tạm ứng án phí và nộp biên lai cho toà | Người khởi kiện | 7 ngày kể từ ngày nhận giấy báo | Toà trả lại đơn, trừ khi có lý do chính đáng |
| Thụ lý vụ án | Thẩm phán | Khi nhận được biên lai | Từ đây mới bắt đầu tính thời hạn chuẩn bị xét xử |
Điều cần ghi nhớ là mốc 7 ngày gắn với ngày nhận giấy báo, không gắn với ngày toà ký giấy báo hay ngày bạn nộp đơn. Vì vậy khi nhận, hãy ghi lại ngày nhận ngay trên phong bì hoặc chụp lại phiếu báo phát của bưu điện. Nếu sau này có tranh cãi về việc nộp đúng hạn hay không, đây là bằng chứng quan trọng nhất của bạn.
Tự tính hạn chót 7 ngày cho đúng
Bộ luật Tố tụng dân sự không có cách đếm riêng mà dẫn chiếu sang quy định về cách tính thời hạn của Bộ luật Dân sự 2015. Áp vào giấy báo tạm ứng án phí, bạn làm theo các bước sau.
- Xác định ngày nhận giấy báo: ngày ký nhận trên biên bản tống đạt, ngày ghi trên phiếu báo phát, hoặc ngày nhận qua phương tiện điện tử nếu bạn đã đăng ký nhận văn bản tố tụng theo cách này.
- Không tính ngày nhận. Ngày thứ nhất là ngày liền sau. Ví dụ giả định: nhận giấy báo sáng thứ Ba ngày 4 thì ngày thứ nhất là thứ Tư ngày 5, ngày thứ bảy là thứ Ba ngày 11.
- Đếm cả thứ Bảy, Chủ nhật nằm giữa thời hạn. Thời hạn 7 ngày ở đây là ngày lịch, không phải ngày làm việc.
- Nếu ngày cuối cùng rơi vào ngày nghỉ cuối tuần hoặc ngày nghỉ lễ, Tết thì hạn chót lùi sang ngày làm việc kế tiếp.
- Thời hạn hết vào cuối ngày cuối cùng, nhưng nơi thu tiền và bộ phận nhận biên lai chỉ làm việc trong giờ hành chính. Trên thực tế nên coi trưa ngày cuối là hạn thật.
- Nộp tiền xong phải nộp biên lai cho toà. Nhiều người chỉ đóng tiền rồi về, toà không có biên lai trong hồ sơ thì vẫn coi như chưa nộp.
Khi nghi ngờ cách đếm, cứ chọn cách hiểu bất lợi nhất cho mình và nộp sớm hơn một hai ngày. Tranh luận về một ngày chênh lệch tốn công hơn nhiều so với việc đi nộp sớm.
Nộp ở đâu, nộp bằng cách nào
Tạm ứng án phí không nộp thẳng cho thẩm phán. Giấy báo của toà ghi rõ số tiền, nơi nộp và tài khoản nhận. Theo cách tổ chức lâu nay, tiền tạm ứng án phí được nộp vào cơ quan thi hành án dân sự để cơ quan này quản lý, rồi sau khi bản án có hiệu lực thì được tính trừ vào án phí phải nộp hoặc trả lại cho người đã nộp. Từ năm 2025, hệ thống thi hành án dân sự được sắp xếp lại theo mô hình mới gắn với tỉnh và khu vực, vì vậy hãy làm đúng theo địa chỉ, tài khoản in trên giấy báo thay vì tự tìm theo địa chỉ cũ trên mạng.
Nhiều nơi đã cho nộp bằng chuyển khoản hoặc qua dịch vụ công trực tuyến. Khi chuyển khoản, nội dung chuyển tiền nên ghi đúng họ tên người khởi kiện và thông tin vụ việc như giấy báo hướng dẫn, sau đó in hoặc lưu chứng từ, đổi lấy biên lai nếu nơi thu yêu cầu, rồi nộp biên lai cho toà. Nếu bạn nhờ người thân đi nộp hộ, hãy dặn họ mang biên lai về ngay trong ngày, đừng để người nộp hộ giữ biên lai rồi quên.
Một chi tiết hay bị bỏ qua: số tiền tạm ứng ghi trên giấy báo là do toà tính theo giá trị yêu cầu khởi kiện bạn ghi trong đơn. Nếu sau đó bạn sửa đơn, tăng hoặc giảm yêu cầu, mức tạm ứng có thể được tính lại. Đừng tự ý nộp ít hơn với suy nghĩ sẽ bù sau, vì toà chỉ thụ lý khi biên lai khớp với giấy báo.
Ai không phải nộp, ai được miễn và xin lúc nào
Không phải nộp và được miễn là hai chuyện khác nhau. Có những loại việc luật quy định người khởi kiện không phải nộp tạm ứng án phí, và có những đối tượng được miễn nếu làm đơn đề nghị. Danh sách cụ thể nằm trong nghị quyết của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội về án phí, lệ phí toà án; bạn đối chiếu bản đang có hiệu lực tại thời điểm khởi kiện.
Nhóm thường gặp trong diện được miễn. Lâu nay danh sách này có người lao động khởi kiện đòi tiền lương, trợ cấp thôi việc, bồi thường do tai nạn lao động; người yêu cầu cấp dưỡng; người thuộc hộ nghèo, cận nghèo; người cao tuổi; người khuyết tật; người có công với cách mạng, cùng một số nhóm khác. Mỗi nhóm phải có giấy tờ chứng minh.
Đơn xin miễn, giảm phải nộp cùng lúc với đơn khởi kiện. Đây là chỗ hay hỏng nhất. Người được miễn nhưng không làm đơn và không nộp kèm giấy tờ chứng minh thì toà vẫn ra giấy báo nộp tạm ứng như mọi người. Nếu bạn ngồi chờ mà không nộp tiền, cũng không bổ sung đơn xin miễn, hạn 7 ngày vẫn chạy.
Được giảm không có nghĩa là được hoãn. Trường hợp toà chỉ chấp nhận giảm một phần, bạn vẫn phải nộp phần còn lại trong thời hạn ghi trên giấy báo mới. Hãy đọc kỹ giấy báo thứ hai nếu có, đừng mặc định là đã xong.
Toà không chấp nhận miễn thì sao. Toà phải thông báo bằng văn bản và nêu lý do. Khi đó giấy báo nộp tạm ứng mới là mốc tính hạn. Nếu thấy việc không chấp nhận là sai, bạn vẫn nên nộp trước để giữ chỗ cho vụ án, rồi trình bày lại quyền được miễn trong quá trình giải quyết.
Lỡ hạn 7 ngày: toà trả lại đơn và hệ quả
Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 liệt kê việc hết thời hạn mà người khởi kiện không nộp tạm ứng án phí là một căn cứ để toà trả lại đơn khởi kiện, trừ khi người khởi kiện được miễn, không phải nộp, hoặc có lý do chính đáng. "Lý do chính đáng" ở đây được hiểu là sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan khiến bạn không thể nộp đúng hạn dù đã cố: thiên tai, cách ly, nằm viện cấp cứu, giấy báo gửi sai địa chỉ mà bạn đã báo đúng. Bận việc, đi du lịch, quên thì không được coi là chính đáng.
Nếu bạn có lý do chính đáng, hãy đến toà ngay khi trở ngại hết, mang theo giấy tờ chứng minh (giấy ra viện, xác nhận của nơi bạn ở, bằng chứng giấy báo gửi sai) và trình bày bằng văn bản, kèm luôn biên lai đã nộp. Đừng chờ toà hỏi. Thẩm phán chỉ xem xét được những gì có trong hồ sơ.
Bị trả lại đơn không làm mất quyền khởi kiện. Bạn có thể nộp lại đơn mới nếu thời hiệu khởi kiện còn. Cái mất thật sự là thời gian: thêm một vòng nhận đơn, xem xét đơn, giấy báo mới. Với vụ việc sắp hết thời hiệu, vòng thời gian này có thể là ranh giới giữa còn kiện được và không. Ngoài ra, nếu bạn cho rằng việc trả lại đơn là sai, luật có thủ tục khiếu nại quyết định trả lại đơn trong thời hạn tính bằng ngày làm việc, rất ngắn; đừng để lâu.
Tạm ứng án phí ở các giai đoạn sau và các khoản tạm ứng khác
Thời hạn 7 ngày chỉ là khoản đầu tiên. Trong một vụ án, bạn có thể gặp thêm những khoản tạm ứng khác, mỗi khoản một mốc riêng.
- Bị đơn có yêu cầu phản tố cũng phải nộp tạm ứng án phí cho yêu cầu phản tố, theo giấy báo của toà. Yêu cầu phản tố phải đưa ra trước phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hoà giải.
- Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập đi theo cùng nguyên tắc: có yêu cầu riêng thì có tạm ứng riêng.
- Tạm ứng án phí phúc thẩm: người kháng cáo có 10 ngày kể từ ngày nhận thông báo của toà cấp sơ thẩm để nộp và nộp biên lai. Không nộp đúng hạn, không có lý do chính đáng thì bị coi là từ bỏ kháng cáo.
- Tạm ứng chi phí giám định, định giá tài sản, xem xét thẩm định tại chỗ: nộp theo yêu cầu của toà khi bạn là người yêu cầu hoặc khi toà quyết định. Không nộp thì việc thu thập chứng cứ đó có thể không được tiến hành, và bạn chịu bất lợi về chứng cứ.
- Lệ phí khi yêu cầu giải quyết việc dân sự (khác với vụ án có tranh chấp) có tạm ứng lệ phí riêng; đọc đúng loại giấy báo bạn nhận.
Mỗi khoản đều có giấy báo riêng và mốc riêng. Cách an toàn là lập một danh sách các giấy toà gửi, mỗi dòng ghi ngày nhận, nội dung và hạn chót, đặt ở chỗ dễ nhìn. Khi vụ án kéo dài nhiều tháng, danh sách này giúp bạn không bỏ sót.
Những lỗi khiến người khởi kiện lỡ hạn
Đăng ký địa chỉ nhận văn bản không ai ở. Đơn ghi địa chỉ thường trú ở quê trong khi bạn sống ở thành phố, giấy báo về quê, người nhà ký nhận rồi cất đi. Hạn vẫn tính từ ngày người nhà ký. Hãy ghi địa chỉ nơi bạn thật sự nhận được thư, kèm số liên lạc và thư điện tử nếu đơn có mục này.
Đổi chỗ ở mà không báo toà. Trong lúc toà đang xem xét đơn, bạn chuyển nhà. Giấy báo gửi về địa chỉ cũ. Báo thay đổi địa chỉ bằng văn bản cho toà là nghĩa vụ của chính bạn.
Nộp tiền nhưng không nộp biên lai. Như đã nói ở trên, toà căn cứ vào biên lai trong hồ sơ. Giữ bản chụp biên lai trong điện thoại, bản gốc nộp toà, và xin giấy xác nhận đã nhận biên lai nếu có thể.
Chờ toà gọi điện nhắc. Toà không có nghĩa vụ nhắc. Giấy báo là đủ.
Nhầm 7 ngày là 7 ngày làm việc. Thời hạn này tính theo ngày lịch. Nếu giấy báo đến vào thứ Năm trước kỳ nghỉ dài, phần lớn hạn sẽ nằm trong kỳ nghỉ và chỉ được lùi khi ngày cuối rơi vào ngày nghỉ.
Câu hỏi thường gặp
Nộp tạm ứng án phí rồi mà thắng kiện thì tiền đó có được trả lại không?
Thường là có. Khi bản án có hiệu lực, tạm ứng án phí được trừ vào án phí mà người đó phải chịu; ai không phải chịu án phí thì được trả lại khoản đã nộp. Thủ tục nhận lại làm tại cơ quan thi hành án dân sự đang giữ tiền, mang theo bản án và biên lai gốc, nên giữ biên lai cẩn thận đến cuối vụ.
Có xin gia hạn nộp tạm ứng án phí được không?
Bộ luật Tố tụng dân sự không có thủ tục xin gia hạn thông thường cho khoản này. Điều luật cho phép là xem xét lý do chính đáng khi bạn không thể nộp đúng hạn. Vì vậy nếu biết trước mình gặp trở ngại, hãy đến toà trình bày sớm bằng văn bản và mang giấy tờ chứng minh, thay vì im lặng chờ qua hạn rồi mới giải thích.
Giấy báo đến tay muộn vì bưu điện thì hạn tính từ ngày nào?
Hạn tính từ ngày bạn hoặc người có quyền nhận thay thực sự nhận được giấy báo, thể hiện ở phiếu báo phát hoặc biên bản tống đạt. Nếu bưu điện giao muộn, ngày nhận ghi trên phiếu cũng muộn theo. Hãy giữ phong bì và chụp lại phần ghi ngày để chứng minh khi cần.
Nộp tạm ứng án phí qua chuyển khoản thì lấy biên lai ở đâu?
Tuỳ cách nơi thu đang áp dụng. Có nơi phát hành biên lai điện tử gửi lại cho người nộp, có nơi yêu cầu mang chứng từ chuyển khoản đến đổi biên lai. Làm theo hướng dẫn in trên giấy báo; nếu không rõ, hỏi trực tiếp bộ phận tiếp nhận đơn của toà ngay trong ngày đầu, đừng để đến ngày cuối.
Đã bị trả lại đơn vì không nộp tạm ứng, nộp lại đơn mới có bị phạt gì không?
Không có khoản phạt riêng cho việc này. Bạn nộp lại đơn như một lần khởi kiện mới và đi lại từ đầu các bước nhận đơn, xem xét đơn, giấy báo tạm ứng. Điều cần kiểm tra là thời hiệu khởi kiện còn hay không, vì thời gian trôi qua trong lần trước không được trả lại cho bạn.
Bị đơn có phải nộp tạm ứng án phí không?
Bị đơn chỉ trả lời yêu cầu của nguyên đơn thì không phải nộp. Nếu bị đơn đưa ra yêu cầu phản tố, tức là yêu cầu ngược lại nguyên đơn, thì phải nộp tạm ứng án phí cho yêu cầu đó theo giấy báo của toà, với cùng nguyên tắc về thời hạn và hệ quả khi không nộp.